Một công đoạn cần sạch hơn phần còn lại của xưởng, nhưng chưa đủ lý do để xây cả một phòng sạch. Đó là bối cảnh quen thuộc của clean booth. Clean booth, hay buồng sạch di động, là không gian sạch dạng mô-đun. Quạt lọc FFU gắn trên trần tạo ra vùng không khí đã lọc HEPA quanh một vị trí làm việc cụ thể.
Bài viết hướng dẫn cách chọn, tính toán và nghiệm thu clean booth theo hướng thực hành. AIRTECH THẾ LONG bám các tiêu chuẩn ISO 14644 để bạn tự đối chiếu với dự án của mình.

Clean booth khác phòng sạch cố định ở điểm nào
Clean booth thường dựng bằng khung nhôm hoặc thép sơn tĩnh điện, bao quanh bằng rèm PVC hoặc panel. Trần chứa FFU và đèn. Bên trong, cấp sạch được duy trì theo ISO 14644-1 nhờ dòng khí qua bộ lọc HEPA.
Khác biệt cốt lõi nằm ở phạm vi kiểm soát. Phòng sạch cố định kiểm soát cả không gian, gồm áp suất, nhiệt độ, độ ẩm và hệ thống AHU. Clean booth chủ yếu kiểm soát hạt bụi trong một vùng nhỏ và lấy khí từ chính xưởng.
Bảng dưới đối chiếu ba mô hình hay bị nhầm lẫn với nhau.
|
Tiêu chí |
Clean booth |
Bàn thao tác sạch |
Phòng sạch panel cố định |
|
Phạm vi sạch |
Một khu vực hoặc một máy |
Một bàn thao tác |
Toàn bộ căn phòng |
|
Thiết bị chính |
FFU trên trần, vách rèm hoặc panel |
Quạt lọc tích hợp trong bàn |
AHU, ống gió, trần lọc |
|
Kiểm soát áp suất, nhiệt, ẩm |
Hạn chế, tùy cấu hình |
Không |
Có, theo thiết kế HVAC |
|
Khả năng di dời |
Cao |
Cao |
Thấp |
Khi nào nên chọn clean booth
Clean booth phù hợp khi nhu cầu sạch mang tính cục bộ hoặc còn thay đổi theo thời gian. Hãy cân nhắc trong các tình huống sau:
-
Một công đoạn như gắn chip, kiểm tra quang học hoặc đóng gói linh kiện nhạy cảm cần sạch hơn mặt bằng xưởng.
-
Dây chuyền thử nghiệm sản phẩm mới, chưa chắc về sản lượng, cần mô hình dễ mở rộng hoặc dời chỗ.
-
Nhà xưởng hiện hữu không thể phá sàn, phá trần hoặc dừng sản xuất lâu để cải tạo.
-
Máy móc kích thước lớn mà bàn thao tác sạch không đủ chỗ bao trùm.

Ngược lại, hãy chuyển sang phòng sạch cố định khi cần chênh áp ổn định giữa các khu vực. Điều này cũng đúng khi độ ẩm phải kiểm soát chặt. Vách mềm và khí cấp lấy từ xưởng khó đáp ứng các yêu cầu đó. Bài thiết bị phòng sạch cho nhà máy bán dẫn cho thấy clean booth nằm ở đâu trong tổng thể.
Khi tư vấn, AIRTECH THẾ LONG khuyến nghị bắt đầu bằng hai câu hỏi. Sản phẩm nhạy cảm với loại hạt nào? Và sự nhiễm bẩn xảy ra ở công đoạn nào?
Cấu tạo của một clean booth
Mỗi bộ phận quyết định một phần chất lượng dòng khí. Sáu hạng mục chính gồm:
-
Khung: nhôm định hình hoặc thép sơn tĩnh điện, đủ cứng để treo FFU và đèn.
-
Vách: rèm PVC trong suốt chống tĩnh điện hoặc panel cứng, có dải chồng mí để hạn chế rò khí.
-
FFU: quạt tích hợp bộ lọc HEPA, tạo dòng khí đi xuống hoặc đi ngang qua vùng làm việc. Xem thêm nhóm thiết bị lọc khí FFU, BFU, HFU.
-
Chiếu sáng: đèn LED kín, ít sinh bụi, lắp đồng bộ với trần.
-
Điều khiển: điều chỉnh tốc độ FFU, đồng hồ chênh áp qua lọc và cảnh báo thay lọc.
-
Lối ra vào: rèm dải hoặc cửa trượt; có thể bố trí kèm air shower khi mức nhiễm bẩn từ người vào ra cao.

Mô hình này tương đồng nguyên lý với hệ thống thổi khí tầng (laminar air flow): dòng khí sạch đẩy hạt bụi ra khỏi vùng thao tác. Điểm khác là clean booth bao thêm vách để giữ vùng sạch ổn định hơn.
Thiết kế clean booth theo sáu bước
Không có con số số lượng FFU cố định cho mỗi cấp ISO. Mỗi booth cần được tính theo yêu cầu thực tế. Quy trình sau giúp hạn chế sai sót khi lập thiết kế:
-
Chốt cấp sạch mục tiêu theo ISO 14644-1 và trạng thái áp dụng: at-rest hay operational.
-
Xác định kích thước vùng làm việc và hướng dòng khí: đi xuống hay đi ngang.
-
Tính số FFU từ lưu lượng khí cần thiết và độ phủ trần. Cấp càng sạch, độ phủ trần càng phải cao.
-
Chừa khe thoát khí dưới chân vách. Khe quá nhỏ làm rèm phồng ra, khe quá lớn làm dòng khí nhiễu.
-
Chọn vật liệu chống tĩnh điện và không phát sinh hạt, nối đất đồng bộ với khung.
-
Bố trí nguồn điện, đèn, điều khiển và lối tiếp cận để thay lọc mà không phải tháo cả booth.
Chọn dòng khí đứng hay dòng khí ngang
Dòng khí đứng phù hợp khi người thao tác đứng hoặc ngồi trước một bàn máy. Hạt bụi bị đẩy xuống sàn và thoát qua khe chân vách. Đây là cấu hình phổ biến cho khu vực gắn linh kiện và kiểm tra.
Dòng khí ngang phù hợp khi sản phẩm đặt trên mặt phẳng và nguồn nhiễm đến từ phía người thao tác. FFU lắp ở một đầu, khí chạy ngang qua sản phẩm trước khi tới người. Cần tránh đặt vật cản lớn chắn giữa FFU và sản phẩm.
Dù chọn hướng nào, hãy mô tả rõ vị trí sản phẩm, vị trí người và vị trí máy trong bản vẽ. Đây là dữ liệu đầu vào để đánh giá hướng dòng khí khi nghiệm thu.
Bảng sau nhắc lại giới hạn hạt tối đa theo ISO 14644-1:2015 cho các cấp thường gặp ở điều kiện sản xuất điện tử.
|
Cấp ISO |
Hạt ≥ 0,5 µm / m³ |
Hạt ≥ 5 µm / m³ |
|
ISO 5 |
3.520 |
29 |
|
ISO 6 |
35.200 |
293 |
|
ISO 7 |
352.000 |
2.930 |
|
ISO 8 |
3.520.000 |
29.300 |
Với cấp sạch cao như ISO 5, chất lượng bộ lọc là yếu tố sống còn. Bài hệ lọc HEPA: cấp lọc, tiêu chuẩn, kiểm tra rò rỉ trình bày chi tiết cách chọn và kiểm tra.
Giải pháp clean booth từ AIRTECH THẾ LONG
AIRTECH THẾ LONG cung cấp clean booth (phòng sạch di động) trong cùng danh mục với FFU, air shower và tủ quần áo phòng sạch. Nhờ vậy, booth, lối vào và thiết bị kèm theo được chọn đồng bộ từ đầu. Bạn xem nhóm sản phẩm tại trang clean booth phòng sạch di động.
Công ty có nhà máy sản xuất ở hai miền, đặt tại Hải Phòng và TP.HCM. Dây chuyền được nhập từ Châu Âu. Quy trình tư vấn của AIRTECH THẾ LONG đi theo thứ tự: làm rõ yêu cầu sạch, đề xuất cấu hình booth, rồi thống nhất danh mục đo nghiệm thu trước khi lắp đặt.
Cách làm này giúp hai bên cùng hiểu "đạt" nghĩa là gì ngay từ đầu. Cấu hình cụ thể luôn dựa trên yêu cầu của bạn, không áp dụng một mẫu chung cho mọi công đoạn.
Nghiệm thu clean booth theo ISO 14644-3
ISO 14644-3:2019 mô tả các phương pháp thử cho phòng sạch và vùng sạch. Danh mục gồm thử lưu lượng, hiển thị hướng dòng khí, thời gian phục hồi và rò rỉ hệ lọc đã lắp. Có thêm thử nhiệt độ và độ ẩm. Khách hàng và nhà cung cấp thống nhất hạng mục nào áp dụng cho từng dự án.
|
Hạng mục |
Mục đích |
Lưu ý |
|
Đếm hạt theo ISO 14644-1 |
Xác nhận cấp sạch |
Nêu rõ trạng thái đo: at-rest hoặc operational |
|
Vận tốc và độ đồng đều dòng khí |
Kiểm tra FFU làm việc đúng thiết kế |
Đo tại vị trí thống nhất trước |
|
Hiển thị hướng dòng khí |
Phát hiện xoáy, dòng ngược, vùng chết |
Quan sát bằng khói thử |
|
Rò rỉ bộ lọc đã lắp |
Phát hiện lỗ thủng hoặc rò khung |
Dùng khí dung thử như DEHS hoặc PAO |
|
Thời gian phục hồi |
Đánh giá khả năng làm sạch sau nhiễu loạn |
Áp dụng khi hợp đồng yêu cầu |

Hướng dẫn về thử rò rỉ bằng khí dung có trong tài liệu kiểm tra bộ lọc HEPA theo ISO 14644-3. Hãy lưu biên bản đo làm mốc so sánh cho các lần kiểm tra định kỳ.
Sáu lỗi thường gặp khi dùng clean booth
-
Không chừa khe thoát khí: rèm phồng, dòng khí rối, vùng sạch giảm hiệu quả.
-
Đặt booth sát cửa hoặc miệng gió điều hòa: luồng ngang từ xưởng phá vỡ dòng khí của booth.
-
Đưa vật liệu sinh bụi vào trong: giấy, bìa carton và vải thường bong sợi, làm tăng số hạt.
-
Bỏ qua trang phục và quy trình ra vào: người là nguồn phát hạt đáng kể trong vùng sạch.
-
Thay lọc trễ: không theo dõi chênh áp qua lọc khiến lưu lượng giảm âm thầm.
-
Coi vách chống tĩnh điện là đủ: vách chỉ là một phần của chương trình kiểm soát ESD theo ANSI/ESD S20.20 hoặc IEC 61340-5-1.
Hai tiêu chuẩn ESD nói trên tương đương về kỹ thuật, theo tài liệu của ESD Association. Bạn cũng có thể xem tóm tắt phạm vi IEC 61340-5-1.
Gửi yêu cầu
Hãy cho chúng tôi biết mong muốn của bạn. Chúng tôi sẽ liên hệ lại cho bạn ngay lập tức
Giải đáp nhanh về clean booth
Clean booth đạt được cấp ISO nào?
Cấp đạt được phụ thuộc độ phủ FFU, hướng dòng khí, độ kín vách và mức hạt của khí cấp. Chỉ phép đo nghiệm thu mới xác nhận cấp sạch thực tế của booth.
Clean booth có thay thế được phòng sạch không?
Không hoàn toàn. Clean booth bổ trợ tốt cho công đoạn cục bộ. Khi cần chênh áp, nhiệt độ và độ ẩm ổn định, phòng sạch cố định vẫn là lựa chọn phù hợp hơn.
Bao lâu phải thay bộ lọc?
Không có chu kỳ cố định cho mọi nơi. Hãy dựa vào chênh áp qua lọc, kết quả kiểm tra rò rỉ và điều kiện khí cấp tại xưởng của bạn.
Clean booth có cần air shower không?
Không bắt buộc. Nếu người vào ra thường xuyên và yêu cầu hạt chặt, một lối vào có air shower giúp giảm lượng bụi mang theo.
Clean booth có di dời được không?
Có. Cấu trúc lắp ghép cho phép tháo và dựng lại. Sau mỗi lần dời, nên đo lại lưu lượng và rò rỉ lọc trước khi dùng.
Chọn clean booth: bắt đầu từ yêu cầu, không phải từ thiết bị
Clean booth hiệu quả khi cấp sạch, hướng dòng khí và danh mục nghiệm thu được chốt trước khi chọn thiết bị. Sai sót phổ biến nhất nằm ở khe thoát khí, vị trí đặt booth và việc thay lọc trễ. Cả ba đều tránh được nếu thiết kế rõ ràng từ đầu.
AIRTECH THẾ LONG sẵn sàng cùng bạn xác định cấu hình clean booth phù hợp với công đoạn sản xuất của mình.
CÔNG TY CỔ PHẦN AIRTECH THẾ LONG
Hotline: 0915.283.960 - 0915.283.043 | Tel: 024.3873.7717
Email: info@thelong.com.vn | Zalo: 0915283960
Website: thietbiphongsach.vn | Trụ sở: Số 144 Phố Việt Hưng, Tổ 3, P. Việt Hưng, Hà Nội